Umowa zlecenie do stażu pracy? Rewolucja 2026 i Twoje prawa!

Zmiany w polskim prawie pracy są często skomplikowane i budzą wiele pytań, zwłaszcza gdy dotyczą tak fundamentalnych kwestii jak staż pracy. Wiele osób zastanawia się, czy praca na umowie zleceniu, tak popularna w naszym kraju, wlicza się do tego stażu, a co za tym idzie do ich uprawnień pracowniczych. Mam dla Was ważną informację: od 1 stycznia 2026 roku czeka nas prawdziwa rewolucja w tym zakresie. Ten artykuł wyjaśni Wam, co zmieni się w kontekście wliczania umów cywilnoprawnych do stażu pracy i dlaczego jest to kluczowe dla Waszych przyszłych praw i świadczeń.

Przez lata umowa zlecenie, ze względu na swój cywilnoprawny charakter, była traktowana inaczej niż umowa o pracę, co miało bezpośrednie przełożenie na uprawnienia osób ją wykonujących. To rozróżnienie budziło wiele kontrowersji i poczucie niesprawiedliwości, ponieważ osoby pracujące na zleceniu, mimo często pełnoetatowego zaangażowania, były pozbawione wielu benefitów przysługujących pracownikom etatowym.

Dlaczego dotychczas umowa zlecenie nie liczyła się do stażu pracy?

Do 31 grudnia 2025 roku polski Kodeks pracy był w tej kwestii jednoznaczny: do stażu pracy, od którego zależą konkretne uprawnienia pracownicze, zaliczało się wyłącznie zatrudnienie na podstawie umowy o pracę. Umowa zlecenie, jako umowa cywilnoprawna uregulowana w Kodeksie cywilnym, a nie w Kodeksie pracy, nie tworzyła stosunku pracy w rozumieniu przepisów prawa pracy. Oznaczało to, że okresy wykonywania pracy na jej podstawie nie były brane pod uwagę przy ustalaniu na przykład wymiaru urlopu wypoczynkowego czy długości okresu wypowiedzenia.

Staż pracy a okresy składkowe ZUS: kluczowe rozróżnienie, o którym wielu zapomina

Muszę podkreślić, że bardzo często mylone są dwa pojęcia: „staż pracy” w kontekście uprawnień pracowniczych (regulowany przez Kodeks pracy) i „staż ubezpieczeniowy” (okresy składkowe i nieskładkowe, regulowane przez przepisy ZUS). To kluczowe rozróżnienie! O ile umowa zlecenie do końca 2025 roku nie wliczała się do stażu pracy w rozumieniu Kodeksu pracy, o tyle już dziś, jeśli były od niej odprowadzane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, wlicza się do stażu ubezpieczeniowego w ZUS. Ma to oczywiście bezpośrednie znaczenie dla ustalania prawa do emerytury i jej wysokości.

Jakie konkretne uprawnienia pracownicze omijały Cię przy pracy na zleceniu?

Brak wliczania umowy zlecenia do stażu pracy w rozumieniu Kodeksu pracy oznaczał, że osoby pracujące na jej podstawie były pozbawione wielu uprawnień, które są standardem dla pracowników etatowych. Oto najważniejsze z nich:

• Wymiar urlopu wypoczynkowego: Pracownicy etatowi zyskują prawo do dłuższego urlopu (20 lub 26 dni) po osiągnięciu odpowiedniego stażu pracy. Zleceniobiorcy nie mieli takiego prawa.
• Długość okresu wypowiedzenia: Okres wypowiedzenia umowy o pracę zależy od stażu pracy u danego pracodawcy. W przypadku umowy zlecenia okres ten był zazwyczaj krótszy lub określony umownie.
• Prawo do nagrody jubileuszowej: W wielu sektorach, zwłaszcza w budżetówce, pracownicy otrzymują nagrody jubileuszowe po osiągnięciu określonego stażu pracy. Zleceniobiorcy byli z tego wykluczeni.
• Dodatek stażowy: Podobnie jak nagrody jubileuszowe, dodatek stażowy (np. w sferze budżetowej) zależy od stażu pracy, do którego zlecenie się nie wliczało.
• Prawo do odprawy: W przypadku zwolnień grupowych lub indywidualnych z przyczyn niedotyczących pracownika, prawo do odprawy również zależy od stażu pracy.

Przełom od 2026 roku: Nowe zasady wliczania umów cywilnoprawnych

Nadchodzące zmiany, które wejdą w życie 1 stycznia 2026 roku, to prawdziwy przełom w polskim prawie pracy. To rewolucja, która z pewnością ucieszy rzesze osób pracujących na umowach cywilnoprawnych, zbliżając ich prawa do tych, które przysługują pracownikom etatowym. Jest to krok w stronę większej stabilności i bezpieczeństwa socjalnego na rynku pracy.

Co dokładnie mówi nowelizacja? Zakres zmian i kogo obejmą

Od 1 stycznia 2026 roku nowe przepisy zrewolucjonizują pojęcie stażu pracy. Zgodnie z nowelizacją, do stażu pracy będą wliczane nie tylko okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, ale również okresy wykonywania pracy na umowach zlecenia, umowach agencyjnych, a także okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Co ważne, zmiany te dotyczą w pierwszej kolejności sektora publicznego, co otwiera drogę do podobnych rozwiązań w przyszłości również w sektorze prywatnym.

Umowa zlecenie, B2B, umowa agencyjna: jakie okresy wliczysz do stażu pracy?

Po wejściu w życie nowych regulacji, do stażu pracy będą zaliczane następujące okresy:

• Okresy wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia.
• Okresy wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej.
• Okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (tzw. B2B).

To znacząco poszerza katalog doświadczeń zawodowych, które będą miały wpływ na Wasze uprawnienia.

Czy nowe prawo zadziała wstecz? Zasady zaliczania poprzednich umów zleceń

To jedno z najczęściej zadawanych pytań, i mam dobrą wiadomość: tak! Pracownicy będą mieli możliwość udokumentowania okresów pracy na umowie zleceniu, umowie agencyjnej czy prowadzenia działalności gospodarczej z przeszłości. Oznacza to, że Wasze dotychczasowe doświadczenie, które do tej pory nie było brane pod uwagę, będzie mogło zostać zaliczone do stażu pracy po wejściu w życie nowych przepisów. To ogromna szansa na uzupełnienie brakującego stażu i uzyskanie należnych uprawnień.

Jak udokumentować pracę na zleceniu nowemu pracodawcy?

Skoro już wiemy, że okresy pracy na zleceniu będą się wliczać do stażu pracy, kluczowe staje się pytanie, jak odpowiednio udokumentować te okresy. To na Was, jako pracownikach, będzie spoczywał obowiązek przedstawienia odpowiednich dowodów nowemu pracodawcy, aby Wasz staż mógł zostać prawidłowo naliczony po 2026 roku.

Jakie dokumenty będą Ci potrzebne? Lista krok po kroku

Aby skutecznie udokumentować okresy pracy na umowie zleceniu, umowie agencyjnej czy prowadzenia działalności gospodarczej, będziecie potrzebować następujących dokumentów:

• Kopie umów zlecenia/agencyjnych: To podstawowy dowód na fakt zawarcia i wykonywania umowy. Upewnijcie się, że macie wszystkie egzemplarze.
• Zaświadczenia od zleceniodawców/kontrahentów: Choć nie zawsze łatwe do uzyskania po latach, zaświadczenie potwierdzające okres i charakter wykonywanej pracy będzie bardzo cenne.
• Informacje z ZUS o okresach podlegania ubezpieczeniom: To jeden z najpewniejszych dowodów. ZUS gromadzi dane o wszystkich opłaconych składkach, co jednoznacznie potwierdzi okresy Waszego ubezpieczenia i tym samym wykonywania pracy na zleceniu. Możecie je pobrać z PUE ZUS.
• Rachunki do umów zlecenia: Potwierdzają wykonanie usługi i wypłatę wynagrodzenia.
• Wpisy do CEIDG/KRS: W przypadku prowadzenia działalności gospodarczej, wpisy te będą dowodem na okres jej trwania.

Zaświadczenie od zleceniodawcy czy dane z ZUS: co będzie skuteczniejsze?

W mojej ocenie, dane z ZUS o okresach podlegania ubezpieczeniom są często najbardziej wiarygodnym i najłatwiejszym do zweryfikowania dowodem. ZUS jest instytucją publiczną, a jego rejestry są oficjalne. Zaświadczenia od zleceniodawców są również ważne, ale ich uzyskanie po wielu latach może być trudne, zwłaszcza jeśli firma już nie istnieje lub zmieniła właściciela. Idealnie byłoby przedstawić oba rodzaje dokumentów, ale w przypadku problemów z zaświadczeniem, ZUS będzie Waszą główną deską ratunku.

Ile masz czasu na uzupełnienie dokumentacji i dlaczego nie warto zwlekać?

Nowe przepisy przewidują, że pracownicy będą mieli 24 miesiące na udokumentowanie swojego dotychczasowego stażu pracy po 1 stycznia 2026 roku. Choć to sporo czasu, szczerze odradzam zwlekanie. Gromadzenie dokumentów z przeszłości bywa czasochłonne i wymaga kontaktu z byłymi zleceniodawcami lub instytucjami. Im wcześniej zaczniecie, tym większa szansa na zebranie kompletnej dokumentacji i uniknięcie stresu w ostatniej chwili. Pamiętajcie, że to Wasz staż i Wasze przyszłe uprawnienia.

Umowa zlecenie a Twoja emerytura: Co się zmieni, a co pozostanie bez zmian?

Kiedy mówimy o stażu pracy, naturalnie pojawia się pytanie o emeryturę. Ważne jest, aby ponownie rozróżnić wpływ umowy zlecenia na staż pracy w kontekście uprawnień pracowniczych (Kodeks pracy) od jej wpływu na uprawnienia emerytalne (ZUS). W kontekście emerytur sytuacja jest już dziś inna, niż w przypadku Kodeksu pracy, a nadchodzące zmiany nie wpłyną na to bezpośrednio.

Kiedy zlecenie już dziś wlicza się do stażu emerytalnego w ZUS?

Jak już wspomniałem, umowa zlecenie już dziś wlicza się do tzw. stażu ubezpieczeniowego (okresów składkowych i nieskładkowych) w ZUS. Jest to kluczowe dla ustalania prawa do emerytury i jej wysokości. Warunkiem jest jednak, że od tej umowy były odprowadzane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Jeśli zlecenie było oskładkowane, to okres jego wykonywania jest uwzględniany przez ZUS przy obliczaniu Waszego kapitału początkowego i przyszłego świadczenia. Jeśli zlecenie było bez składek (np. dla studentów do 26. roku życia), to oczywiście nie wlicza się do stażu emerytalnego.

Czy nowe przepisy wpłyną na wysokość Twojego przyszłego świadczenia?

Nowelizacja przepisów dotyczących wliczania umowy zlecenia do stażu pracy w rozumieniu Kodeksu pracy (czyli dla uprawnień pracowniczych) nie wpłynie bezpośrednio na wysokość Waszego przyszłego świadczenia emerytalnego. Kwestie emerytalne regulują odrębne przepisy ZUS, które już dziś uwzględniają okresy, za które były opłacane składki ze zleceń. Zatem, jeśli Wasze zlecenia były oskładkowane, to już teraz budują Waszą przyszłą emeryturę. Zmiany od 2026 roku dotyczą innych aspektów stażu pracy.

Uczniowie i studenci na zleceniu: czy Wasza sytuacja również się zmieni?

Sytuacja uczniów i studentów pracujących na umowach zlecenia jest specyficzna, ponieważ często są oni zwolnieni z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne do ukończenia 26. roku życia. W kontekście nowych przepisów, jeśli studenckie zlecenie było nieoskładkowane, to nie wpłynie ono na staż emerytalny. Natomiast wliczanie takiego zlecenia do stażu pracy w rozumieniu Kodeksu pracy (od 2026 roku) będzie miało znaczenie dla uprawnień pracowniczych, jeśli po studiach podejmiecie pracę na etacie i będziecie chcieli uwzględnić ten okres w swoim ogólnym stażu pracy. Warto to sprawdzić i udokumentować, nawet jeśli nie było składek ZUS, bo może to wpłynąć na np. prawo do dłuższego urlopu w przyszłości.

Umowa zlecenie a prawo do zasiłku dla bezrobotnych

Wiele osób, które straciły pracę, zastanawia się, czy okresy pracy na umowie zlecenia mogą pomóc im w uzyskaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych, potocznie zwanego "kuroniówką". Odpowiedź brzmi: tak, ale pod pewnymi warunkami, które warto znać.

Jakie warunki trzeba spełnić, aby zlecenie liczyło się do stażu uprawniającego do zasiłku?

Prawo do zasiłku dla bezrobotnych jest uzależnione od posiadania odpowiedniego "stażu pracy" (w tym kontekście rozumianego szerzej niż tylko umowa o pracę) oraz osiągania minimalnego wynagrodzenia. Aby okres pracy na umowie zleceniu wliczał się do stażu uprawniającego do zasiłku, musicie spełnić następujące warunki:

• W ciągu 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji w urzędzie pracy musicie przepracować łącznie co najmniej 365 dni.
• Od wynagrodzenia z umowy zlecenia musiały być odprowadzane składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy.
• Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu umowy zlecenia musiała wynosić co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę (w każdym miesiącu).

Jeśli te warunki są spełnione, okres pracy na zleceniu zostanie zaliczony do stażu wymaganego do uzyskania zasiłku.

Minimalne wynagrodzenie i składki: jak to sprawdzić na swojej umowie?

Aby sprawdzić, czy Wasza umowa zlecenie spełniała kryteria do wliczenia do stażu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych, musicie zweryfikować kilka rzeczy:

• Wysokość wynagrodzenia: Sprawdźcie, czy miesięczne wynagrodzenie brutto z umowy zlecenia było równe lub wyższe od obowiązującego w danym roku minimalnego wynagrodzenia za pracę.
• Potwierdzenie opłacania składek: Najprostszym sposobem jest sprawdzenie tego w swoim profilu na platformie PUE ZUS. Znajdziecie tam informacje o wszystkich opłaconych składkach. Możecie też poprosić byłego zleceniodawcę o zaświadczenie o opłaconych składkach.

Pamiętajcie, że to faktyczne opłacenie składek i osiągnięcie minimalnego wynagrodzenia jest kluczowe, a nie tylko fakt zawarcia umowy.

Korzyści z wliczenia umowy zlecenia do stażu pracy

Nadchodzące zmiany to nie tylko techniczna nowelizacja przepisów, ale przede wszystkim realne korzyści dla milionów Polaków. Wliczanie umów zlecenia do stażu pracy to krok w stronę bardziej sprawiedliwego i stabilnego rynku pracy, który docenia każde doświadczenie zawodowe.

Dłuższy urlop, wyższa odprawa: konkretne przykłady zysków

Dzięki nowym przepisom, osoby pracujące dotychczas na umowach zlecenia, a następnie podejmujące pracę na etacie, zyskają konkretne uprawnienia. Oto najważniejsze z nich:

• Prawo do dłuższego urlopu wypoczynkowego: Po osiągnięciu 10 lat stażu pracy (wliczając w to zlecenia), będziecie mieć prawo do 26 dni urlopu rocznie, zamiast 20 dni.
• Dłuższy okres wypowiedzenia: Długość okresu wypowiedzenia zależy od stażu pracy u danego pracodawcy. Choć nowe przepisy nie zmieniają tego bezpośrednio, to ogólny staż pracy może mieć wpływ na politykę firmy lub przyszłe regulacje.
• Prawo do odprawy: W przypadku rozwiązania umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracownika, prawo do odprawy (np. w ramach zwolnień grupowych) również zależy od stażu pracy. Zleceniobiorcy będą mogli teraz włączyć te okresy do swojego stażu.
• Nagrody jubileuszowe i dodatki stażowe: W sektorze publicznym, gdzie te świadczenia są powszechne, wliczanie zleceń do stażu pracy otworzy drogę do ich uzyskania.

Przeczytaj również: Urlop macierzyński a emerytura: Czy ZUS wlicza go do stażu pracy?

Co oznacza ta zmiana dla stabilności i bezpieczeństwa na polskim rynku pracy?

Moim zdaniem, ta nowelizacja ma znacznie szersze konsekwencje niż tylko indywidualne korzyści. Oznacza ona zwiększenie stabilności zatrudnienia i poprawę bezpieczeństwa socjalnego osób pracujących na umowach cywilnoprawnych. Zbliża prawa zleceniobiorców do praw pracowników etatowych, co jest krokiem w stronę ujednolicenia standardów i zmniejszenia segmentacji rynku pracy. To także sygnał, że państwo dostrzega i docenia wkład osób pracujących na elastycznych formach zatrudnienia, co z pewnością przyczyni się do budowania bardziej spójnego i sprawiedliwego systemu prawnego.