Rolnik KRUS na zleceniu: Jak zarabiać i nie stracić ubezpieczenia?

Jako rolnik ubezpieczony w KRUS, rozważający podjęcie dodatkowej pracy na umowę zlecenie, stajesz przed ważnymi pytaniami dotyczącymi swoich obowiązków ubezpieczeniowych. Ten artykuł wyjaśni Ci, na jakich warunkach możesz nadal korzystać z ubezpieczenia rolniczego, ile możesz zarobić, by nie stracić KRUS, oraz jakie składki będziesz musiał opłacać w zależności od wysokości Twoich przychodów.

Praca na zleceniu a KRUS: Kiedy możesz zachować ubezpieczenie?

Zasadniczo, podjęcie pracy na umowę zlecenie wiąże się z obowiązkiem podlegania ubezpieczeniom społecznym w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Jednak dla rolników ubezpieczonych w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) istnieją pewne wyjątki, które pozwalają na kontynuowanie ubezpieczenia rolniczego. Kluczem jest zrozumienie pojęcia zbiegu tytułów do ubezpieczenia oraz spełnienie określonych warunków, w tym nieprzekroczenie ustalonego limitu przychodu.

Zbieg tytułów do ubezpieczenia, czyli co przepisy mówią o łączeniu pracy rolniczej i zlecenia

Kiedy rolnik, który jest ubezpieczony w KRUS, podejmuje dodatkowo pracę na podstawie umowy zlecenie, mówimy o tak zwanym zbiegu tytułów do ubezpieczenia. Oznacza to, że dana osoba potencjalnie podlegałaby ubezpieczeniom z dwóch różnych źródeł z tytułu prowadzenia działalności rolniczej (KRUS) oraz z tytułu wykonywania umowy zlecenie (ZUS). Polskie prawo ubezpieczeń społecznych reguluje takie sytuacje, wskazując, które ubezpieczenie jest w danym momencie obowiązkowe, a które może być kontynuowane na zasadzie wyjątku lub dobrowolności. To właśnie te regulacje decydują o tym, czy pozostaniesz w KRUS, czy też będziesz musiał przejść na ubezpieczenie ZUS.

Dwa warunki, które musisz spełnić, by mieć wybór między KRUS a ZUS

Jako rolnik ubezpieczony w KRUS, możesz kontynuować swoje ubezpieczenie rolnicze i nie być objętym obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi ZUS z umowy zlecenie, jeśli spełnisz łącznie dwa bardzo konkretne warunki. To bardzo ważne, ponieważ ich brak oznacza automatyczne przejście na ZUS.

1. Nieprzerwane ubezpieczenie w KRUS przez co najmniej 3 lata: Musisz podlegać ubezpieczeniu w KRUS w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata. Oznacza to, że przez ten okres nie mogłeś mieć przerw w ubezpieczeniu rolniczym ani podlegać innym obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, które wykluczałyby KRUS.
2. Złożenie oświadczenia zleceniodawcy: Musisz złożyć swojemu zleceniodawcy pisemne oświadczenie o tym, że podlegasz ubezpieczeniu społecznemu rolników i spełniasz warunki do dalszego objęcia tym ubezpieczeniem. To oświadczenie jest kluczowe, aby zleceniodawca wiedział, jak prawidłowo Cię zgłosić do ubezpieczeń.

Limit przychodu ze zlecenia: Ile możesz zarobić, by pozostać w KRUS?

Nawet jeśli spełniasz dwa wspomniane wcześniej warunki (3 lata ubezpieczenia w KRUS i złożone oświadczenie), istnieje jeszcze jeden, absolutnie kluczowy czynnik, który decyduje o możliwości pozostania w KRUS: miesięczny limit przychodu z umowy zlecenie. Przekroczenie tej kwoty, nawet o złotówkę, automatycznie wyklucza Cię z ubezpieczenia rolniczego i przenosi do ZUS. Dlatego tak ważne jest, abyś znał ten limit i monitorował swoje zarobki.

Czym jest kwota graniczna i dlaczego jest powiązana z minimalnym wynagrodzeniem?

Kwota graniczna, o której mowa w kontekście pozostania w KRUS przy jednoczesnym wykonywaniu umowy zlecenie, jest bezpośrednio powiązana z wysokością minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ustawodawca zdecydował, że to właśnie ta kwota będzie wyznacznikiem możliwości kontynuowania ubezpieczenia rolniczego. Powiązanie to ma na celu uproszczenie przepisów i zapewnienie, że limit jest aktualizowany wraz ze zmianami w gospodarce. Dla Ciebie, jako rolnika, oznacza to, że co roku musisz sprawdzać, ile wynosi minimalne wynagrodzenie, aby wiedzieć, jaki jest Twój aktualny limit.

Dokładna kwota limitu na umowę zlecenie, której rolnik nie może przekroczyć

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, aby móc kontynuować ubezpieczenie w KRUS, Twój miesięczny przychód brutto z umowy zlecenie nie może przekroczyć kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. Na rok 2026, kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę została ustalona na 4666 zł brutto miesięcznie. Oznacza to, że jeśli w danym miesiącu Twój przychód brutto z umowy zlecenie będzie równy lub niższy niż 4666 zł, możesz pozostać przy ubezpieczeniu w KRUS (oczywiście pod warunkiem spełnienia pozostałych wymogów, o których pisałem wcześniej). Pamiętaj, że jest to kwota brutto, czyli przed odliczeniem jakichkolwiek składek czy zaliczek na podatek.

Zarobki poniżej limitu: Jakie składki opłacasz, pozostając w KRUS?

Jeśli Twój miesięczny przychód z umowy zlecenie nie przekracza ustalonego limitu (czyli 4666 zł brutto w 2026 roku) i spełniasz pozostałe warunki, możesz odetchnąć z ulgą pozostajesz w KRUS. Nie oznacza to jednak, że z tytułu zlecenia nie zapłacisz żadnych składek. Musisz wiedzieć, jakie obowiązki spoczywają na Twoim zleceniodawcy, a jakie na Tobie.

Ubezpieczenie w KRUS: Jak kontynuować opłacanie składek na dotychczasowych zasadach?

W sytuacji, gdy Twój przychód z umowy zlecenie mieści się w limicie, a Ty spełniasz pozostałe warunki do kontynuowania ubezpieczenia rolniczego, nic się nie zmienia w kwestii Twoich składek do KRUS. Nadal opłacasz je na dotychczasowych zasadach, tak jakbyś nie podejmował dodatkowej pracy. Dla Ciebie to duża korzyść, ponieważ składki w KRUS są zazwyczaj niższe niż pełne składki ZUS.

Składka zdrowotna do ZUS: Dlaczego jest obowiązkowa i kto ją opłaca?

Nawet jeśli pozostajesz w KRUS, z tytułu umowy zlecenie obowiązkowo musisz być zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS. Wynika to z faktu, że umowa zlecenie jest odrębnym tytułem do tego ubezpieczenia. Odpowiedzialność za zgłoszenie Cię do ZUS i opłacanie składki zdrowotnej spoczywa na Twoim zleceniodawcy. Składka ta wynosi 9% od przychodu brutto z umowy zlecenie i jest potrącana z Twojego wynagrodzenia. To ważna informacja, bo choć pozostajesz w KRUS, to z tytułu zlecenia i tak będziesz miał potrącaną tę składkę.

Dobrowolne składki emerytalno-rentowe w ZUS: Czy to się opłaca?

W sytuacji, gdy Twój przychód z umowy zlecenie nie przekracza limitu i pozostajesz w KRUS, ubezpieczenia emerytalne i rentowe w ZUS z tytułu zlecenia są dla Ciebie dobrowolne. Oznacza to, że możesz, ale nie musisz do nich przystępować. Decyzja o ich opłacaniu zależy od Twojej indywidualnej sytuacji i planów na przyszłość. Warto rozważyć, czy dodatkowe składki na poczet przyszłej emerytury z ZUS są dla Ciebie opłacalne, zwłaszcza jeśli planujesz długoterminowo łączyć pracę rolniczą ze zleceniem. Pamiętaj, że taka decyzja powinna być przemyślana, bo wpływa na Twoje przyszłe świadczenia.

Zarobki powyżej limitu: Co oznacza przekroczenie progu dla Twojego ubezpieczenia?

Niestety, scenariusz, w którym Twój miesięczny przychód z umowy zlecenie przekracza ustalony limit (4666 zł brutto w 2026 roku), ma znacznie poważniejsze konsekwencje dla Twojego statusu ubezpieczeniowego. W takiej sytuacji nie ma już mowy o wyborze czy kontynuacji ubezpieczenia w KRUS. Przepisy są w tym względzie bardzo jednoznaczne.

Automatyczne wyrejestrowanie z KRUS: Jakie są konsekwencje?

Jeśli Twój miesięczny przychód brutto z umowy zlecenie przekroczy kwotę minimalnego wynagrodzenia, ubezpieczenie w KRUS ustaje z mocy prawa. Nie jest to decyzja, którą możesz podjąć, ani którą musi podjąć KRUS dzieje się to automatycznie. Konsekwencją jest to, że przestajesz być ubezpieczony w KRUS i tracisz prawo do świadczeń rolniczych, takich jak emerytura rolnicza czy zasiłek chorobowy z KRUS. Jest to bardzo ważna zmiana, która wymaga od Ciebie szybkiej reakcji i zgłoszenia się do ZUS.

Pełne składki ZUS: Jakie ubezpieczenia stają się teraz obowiązkowe?

W momencie, gdy przekroczysz limit przychodu z umowy zlecenie i Twoje ubezpieczenie w KRUS ustanie, zostajesz obligatoryjnie objęty pełnymi ubezpieczeniami społecznymi w ZUS z tytułu wykonywania umowy zlecenie. Oznacza to, że Twój zleceniodawca będzie musiał zgłosić Cię do wszystkich obowiązkowych ubezpieczeń i opłacać za Ciebie następujące składki:

• Ubezpieczenie emerytalne
• Ubezpieczenie rentowe
• Ubezpieczenie wypadkowe
• Ubezpieczenie zdrowotne

Dodatkowo, ubezpieczenie chorobowe jest w tej sytuacji dobrowolne. Możesz do niego przystąpić na swój wniosek, co zapewni Ci prawo do zasiłku chorobowego w przypadku niezdolności do pracy. Pełne składki ZUS są zazwyczaj znacznie wyższe niż te opłacane w KRUS, co realnie wpłynie na Twoje wynagrodzenie netto ze zlecenia.

Czy i kiedy możliwy jest powrót do ubezpieczenia w KRUS?

Utrata ubezpieczenia w KRUS z powodu przekroczenia limitu przychodu z umowy zlecenie nie jest sytuacją bezpowrotną. Powrót do ubezpieczenia w KRUS jest możliwy, ale tylko wtedy, gdy ponownie zostaną spełnione wszystkie warunki do podlegania ubezpieczeniu rolniczemu. Oznacza to zazwyczaj, że musisz przestać wykonywać umowę zlecenie, lub Twoje przychody z niej spadną poniżej ustalonego limitu. W takiej sytuacji musisz ponownie zgłosić się do KRUS i złożyć wniosek o objęcie ubezpieczeniem. Kasa oceni, czy spełniasz wszystkie kryteria do ponownego ubezpieczenia.

Obowiązki rolnika i zleceniodawcy: Co musisz zrobić krok po kroku?

Aby uniknąć nieporozumień i problemów z ubezpieczeniem, zarówno Ty, jako rolnik, jak i Twój zleceniodawca, macie konkretne obowiązki informacyjne i zgłoszeniowe. Prawidłowe dopełnienie tych formalności jest kluczowe dla Twojego statusu ubezpieczeniowego.

Jakie oświadczenie musisz złożyć swojemu zleceniodawcy?

Najważniejszym dokumentem, który musisz złożyć swojemu zleceniodawcy, jest pisemne oświadczenie. Powinno ono zawierać informację, że:

1. Podlegasz ubezpieczeniu społecznemu rolników w KRUS.
2. Spełniasz warunki do dalszego objęcia tym ubezpieczeniem (czyli jesteś ubezpieczony w KRUS nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata).
3. Wskazujesz wysokość swojego miesięcznego przychodu z umowy zlecenie.

To oświadczenie jest podstawą dla zleceniodawcy do prawidłowego ustalenia Twojego statusu ubezpieczeniowego i podjęcia decyzji, czy zgłosić Cię tylko do ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS, czy do pełnych ubezpieczeń społecznych.

Twój obowiązek informacyjny wobec KRUS: o czym i kiedy musisz zawiadomić kasę?

Jako rolnik, masz również obowiązek informacyjny wobec KRUS. Musisz niezwłocznie, w ciągu 14 dni od podjęcia pracy na umowę zlecenie, poinformować Kasę o tym fakcie. W zawiadomieniu należy wskazać datę rozpoczęcia wykonywania umowy oraz wysokość osiąganego z niej przychodu. Regularne informowanie KRUS o zmianach w Twojej sytuacji dochodowej jest kluczowe, aby Kasa mogła na bieżąco weryfikować Twoje prawo do ubezpieczenia rolniczego i uniknąć ewentualnych nieprawidłowości.

Jak zleceniodawca powinien prawidłowo zgłosić Cię do ZUS?

Na podstawie Twojego oświadczenia i wysokości osiąganego przychodu, zleceniodawca ma obowiązek prawidłowo zgłosić Cię do ZUS. Oto jak powinien postępować:

1. Weryfikacja oświadczenia: Zleceniodawca analizuje Twoje oświadczenie o podleganiu KRUS i spełnianiu warunków.
2. Sprawdzenie wysokości przychodu: Ustala, czy Twój miesięczny przychód brutto z umowy zlecenie przekracza limit minimalnego wynagrodzenia.
3. Zgłoszenie do ZUS (poniżej limitu): Jeśli przychód nie przekracza limitu, zleceniodawca zgłasza Cię do ZUS tylko do ubezpieczenia zdrowotnego (formularz ZUS ZZA).
4. Zgłoszenie do ZUS (powyżej limitu): Jeśli przychód przekracza limit, zleceniodawca zgłasza Cię do ZUS do pełnych ubezpieczeń społecznych (emerytalne, rentowe, wypadkowe) oraz zdrowotnego (formularz ZUS ZUA).
5. Termin zgłoszenia: Zleceniodawca ma 7 dni od daty rozpoczęcia wykonywania umowy zlecenie na dokonanie zgłoszenia do ZUS.

Przeczytaj również: Zlecenie spedycyjne: Co to jest i jak uniknąć kosztownych błędów?

Ważne wyjątki i szczególne sytuacje: Kiedy zasady są inne?

Prawo ubezpieczeń społecznych bywa skomplikowane i zawsze istnieją pewne wyjątki od ogólnych zasad. W przypadku rolników na zleceniu, warto zwrócić uwagę na dwie szczególne sytuacje, które mogą zmienić Twoje obowiązki ubezpieczeniowe.

Jestem rolnikiem i studentem do 26. roku życia: czy limit dochodu mnie dotyczy?

To bardzo ważny wyjątek! Jeśli jesteś rolnikiem (lub domownikiem) ubezpieczonym w KRUS i jednocześnie studentem, który nie ukończył 26. roku życia, Twoja umowa zlecenie nie podlega oskładkowaniu w ZUS. Oznacza to, że z tytułu tej umowy nie płacisz ani składek na ubezpieczenia społeczne, ani składki zdrowotnej do ZUS. W konsekwencji, możesz bez żadnych ograniczeń dochodowych kontynuować ubezpieczenie w KRUS. To spora ulga i warto o tym pamiętać, jeśli spełniasz te kryteria.

Co z umową zlecenia w przypadku domownika ubezpieczonego w KRUS?

Zasady dotyczące umowy zlecenie i limitu przychodu, o których pisałem w całym artykule, mają zastosowanie również do domowników ubezpieczonych w KRUS. Jeśli jesteś domownikiem i podejmujesz pracę na zlecenie, musisz przestrzegać tych samych limitów i warunków, aby móc kontynuować ubezpieczenie w KRUS. Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, gdy domownik jest jednocześnie studentem do 26. roku życia wtedy obowiązuje go wspomniana wcześniej zasada o braku oskładkowania zlecenia.