Zastanawiasz się, ile faktycznie zostanie Ci w kieszeni z 23 zł brutto za godzinę na umowie zlecenia? To pytanie, które zadaje sobie wielu zleceniobiorców. W tym artykule, jako Maks Czerwiński, przeprowadzę Cię przez meandry polskiego systemu podatkowo-składkowego, pokazując krok po kroku, jakie czynniki wpływają na Twoją ostateczną wypłatę i jak różne scenariusze osobiste mogą zmienić kwotę "na rękę".
Ile z 23 zł brutto za godzinę na zleceniu zostaje w kieszeni? Kluczowe informacje o Twojej wypłacie
- Minimalna stawka godzinowa od 2026 roku wynosi 28,10 zł brutto; oferowanie 23 zł brutto jest niezgodne z prawem, chyba że umowa podlega wyjątkom.
- Student do 26. roku życia: 23 zł brutto to 23 zł netto (brak składek ZUS i PIT).
- Osoba do 26. roku życia (nie-student): zwolnienie z PIT do 85 528 zł rocznie, ale obowiązkowe składki ZUS i zdrowotne.
- Osoba powyżej 26. roku życia (standardowy scenariusz): z 23 zł brutto na godzinę otrzymuje około 18,04 zł netto.
- Osoba zatrudniona na umowie o pracę z minimalnym wynagrodzeniem: z umowy zlecenia potrącana jest tylko składka zdrowotna.
Jeśli zastanawiasz się, ile realnie otrzymasz "na rękę" z 23 zł brutto za godzinę na umowie zlecenia, odpowiedź nie jest jednoznaczna. Może to być od pełnych 23 zł netto, jeśli jesteś studentem do 26. roku życia, aż do około 18,04 zł netto w standardowym scenariuszu dla osoby powyżej 26. roku życia. Ta rozbieżność wynika z różnych statusów zleceniobiorcy, które determinują zakres obowiązkowych składek ZUS i podatku dochodowego. Zrozumienie tych różnic jest kluczowe, by świadomie zarządzać swoimi finansami.
Zanim przejdziemy do szczegółowych kalkulacji, muszę zwrócić uwagę na bardzo ważną kwestię. Stawka 23 zł brutto za godzinę, choć na pierwszy rzut oka może wydawać się akceptowalna, jest w rzeczywistości niższa niż minimalna stawka godzinowa na umowie zleceniu, która od 1 stycznia 2026 roku wyniesie 28,10 zł brutto. Oznacza to, że oferowanie niższej stawki jest niezgodne z prawem, chyba że Twoja umowa podlega pod specyficzne ustawowe wyjątki. Zawsze upewnij się, że Twoja umowa jest zgodna z obowiązującymi przepisami.
Jak Twój status osobisty wpływa na kwotę netto ze zlecenia?
To, ile ostatecznie trafi na Twoje konto, w dużej mierze zależy od Twojej indywidualnej sytuacji. Polski system prawny przewiduje kilka scenariuszy, które znacząco modyfikują obciążenia podatkowe i składkowe. Przyjrzyjmy się im bliżej.
Scenariusz 1: Student do 26. roku życia, czyli brutto równa się netto
To najbardziej uprzywilejowana grupa. Jeśli jesteś studentem lub uczniem i nie ukończyłeś jeszcze 26 lat, Twoja umowa zlecenie jest zwolniona zarówno ze składek ZUS (emerytalnych, rentowych, chorobowych, zdrowotnych), jak i z podatku dochodowego. Oznacza to, że w Twoim przypadku 23 zł brutto to dokładnie 23 zł netto. To świetna wiadomość dla młodych osób, które chcą dorobić bez większych obciążeń.Scenariusz 2: Osoba do 26. roku życia (nie-student) magia "Zerowego PIT dla młodych"
Nawet jeśli nie jesteś studentem, ale masz mniej niż 26 lat, możesz skorzystać z ulgi "Zerowy PIT dla młodych". Dzięki niej jesteś zwolniony z podatku dochodowego aż do rocznego przychodu w wysokości 85 528 zł. Pamiętaj jednak, że ta ulga dotyczy tylko podatku. W Twoim przypadku nadal podlegasz obowiązkowym składkom ZUS: emerytalnej, rentowej i zdrowotnej. To oznacza, że choć nie zapłacisz podatku, Twoja kwota netto będzie niższa niż brutto o te składki.
Scenariusz 3: Osoba powyżej 26. roku życia standardowe potrącenia
To najczęstszy scenariusz. Jeśli ukończyłeś 26 lat i umowa zlecenie jest Twoim jedynym tytułem do ubezpieczeń, musisz liczyć się z pełnymi potrąceniami. Od Twojego wynagrodzenia brutto zostaną odjęte obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, a także dobrowolne chorobowe, jeśli się na nie zdecydujesz) oraz składka na ubezpieczenie zdrowotne. Dodatkowo, po odjęciu składek i kosztów uzyskania przychodu, zostanie naliczona zaliczka na podatek dochodowy. To właśnie w tym przypadku kwota netto będzie najbardziej oddalona od kwoty brutto.
Scenariusz 4: Praca na etacie i dodatkowe zlecenie co ze składkami?
Często zdarza się, że osoby zatrudnione na umowie o pracę dorabiają na zleceniu. W takiej sytuacji wchodzi w życie zasada "zbiegu tytułów do ubezpieczeń". Jeśli Twoje wynagrodzenie z umowy o pracę jest co najmniej równe minimalnemu wynagrodzeniu krajowemu, to z tytułu umowy zlecenia obowiązkowa jest dla Ciebie tylko składka na ubezpieczenie zdrowotne (9%). Pozostałe składki ZUS (emerytalne, rentowe) są już odprowadzane z Twojej umowy o pracę, co sprawia, że dodatkowe zlecenie jest znacznie bardziej opłacalne.
Co "zjada" Twoją stawkę brutto? Rozkładamy potrącenia
Aby w pełni zrozumieć, skąd biorą się różnice między kwotą brutto a netto, musimy przyjrzeć się poszczególnym elementom, które są potrącane z Twojego wynagrodzenia. To właśnie te składniki tworzą "most" między tym, co oferuje zleceniodawca, a tym, co faktycznie trafia na Twoje konto.
Składki ZUS, czyli Twoja przyszła emerytura i bezpieczeństwo
Składki na ubezpieczenia społeczne to fundament polskiego systemu zabezpieczenia społecznego. W standardowym scenariuszu, czyli dla osoby powyżej 26. roku życia, która nie jest studentem i dla której zlecenie jest jedynym tytułem do ubezpieczeń, potrącane są:
- Ubezpieczenie emerytalne (9,76%): To składka, która buduje kapitał na Twoją przyszłą emeryturę.
- Ubezpieczenie rentowe (1,5%): Zapewnia świadczenia w przypadku niezdolności do pracy.
- Ubezpieczenie chorobowe (2,45%): Jest dobrowolne, ale daje prawo do zasiłku chorobowego, macierzyńskiego czy opiekuńczego.
Te składki są obliczane od kwoty brutto i stanowią znaczną część potrąceń.
Ubezpieczenie zdrowotne: Dlaczego ta składka jest zawsze obowiązkowa (prawie)?
Składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% i jest liczona od podstawy pomniejszonej o składki społeczne. Jest to niemal powszechnie obowiązkowa pozycja, która finansuje Twoje prawo do publicznej opieki zdrowotnej. Niezależnie od wieku czy statusu studenta (poza wspomnianymi wyjątkami), składka zdrowotna jest zazwyczaj potrącana, zapewniając Ci dostęp do lekarzy i szpitali.
Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe: Czy warto się na nie decydować?
Ubezpieczenie chorobowe (2,45%) jest jedyną składką społeczną, która na umowie zleceniu jest dobrowolna. Decyzja o przystąpieniu do niego ma swoje plusy i minusy. Z jednej strony, zmniejsza Twoją kwotę netto, ale z drugiej daje Ci prawo do zasiłku chorobowego w przypadku choroby, zasiłku macierzyńskiego czy opiekuńczego. Moim zdaniem, warto świadomie rozważyć tę opcję, zwłaszcza jeśli zlecenie jest Twoim głównym źródłem dochodu lub planujesz powiększenie rodziny. To decyzja, którą powinieneś podjąć, analizując swoją indywidualną sytuację i potrzeby.
Zaliczka na podatek dochodowy (PIT): Jak kwota wolna od podatku ratuje Twój portfel?
Po odjęciu składek ZUS, przychodzi czas na podatek dochodowy. Zaliczka na podatek jest obliczana od podstawy opodatkowania, która powstaje po odjęciu od kwoty brutto składek społecznych oraz kosztów uzyskania przychodu (KUP). Standardowo KUP wynoszą 20% podstawy. W Polsce obowiązuje kwota wolna od podatku w wysokości 30 000 zł rocznie, co przekłada się na miesięczną ulgę w zaliczce na podatek w wysokości 300 zł. Oznacza to, że jeśli Twoja wyliczona zaliczka jest niższa niż 300 zł, nie zapłacisz podatku w danym miesiącu. To bardzo korzystne rozwiązanie, zwłaszcza przy niższych zarobkach ze zlecenia.
Liczymy krok po kroku: Ile zarobisz za 100 godzin pracy?
Przejdźmy teraz do konkretów. Aby pokazać Ci, jak to wszystko działa w praktyce, przeprowadzę kalkulację dla standardowego scenariusza osoby powyżej 26. roku życia, która nie jest studentem, a umowa zlecenie jest jej jedynym tytułem do ubezpieczeń. Przyjmijmy, że przepracowałeś 100 godzin przy stawce 23 zł brutto za godzinę.
Krok 1: Obliczamy kwotę brutto i podstawę składek ZUS
Twoja kwota brutto za 100 godzin pracy przy stawce 23 zł brutto/h to proste mnożenie: 100 godzin * 23 zł/h = 2300 zł brutto. Ta kwota stanowi punkt wyjścia do dalszych obliczeń i jest podstawą do naliczenia składek ZUS.
Krok 2: Odejmujemy składki na ubezpieczenia społeczne
Teraz czas na potrącenia na ubezpieczenia społeczne. Zakładamy, że zdecydowałeś się na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe:
- Ubezpieczenie emerytalne: 9,76% * 2300 zł = 224,48 zł
- Ubezpieczenie rentowe: 1,5% * 2300 zł = 34,50 zł
- Ubezpieczenie chorobowe: 2,45% * 2300 zł = 56,35 zł
Łącznie składki społeczne wynoszą: 224,48 zł + 34,50 zł + 56,35 zł = 317,63 zł. Po ich odjęciu od kwoty brutto (2300 zł - 317,63 zł = 1982,37 zł) otrzymujemy podstawę wymiaru składki zdrowotnej, czyli 1982,37 zł.
Krok 3: Ustalamy i odejmujemy składkę zdrowotną
Składka zdrowotna to 9% od podstawy pomniejszonej o składki społeczne. Zatem: 9% * 1982,37 zł = 178,41 zł. To kolejna kwota, która zostanie odjęta od Twojego wynagrodzenia.
Krok 4: Liczymy zaliczkę na podatek dochodowy (i stosujemy ulgę)
Przechodzimy do podatku. Najpierw obliczamy koszty uzyskania przychodu (KUP), które standardowo wynoszą 20% od podstawy opodatkowania (czyli podstawy wymiaru składki zdrowotnej): 20% * 1982,37 zł = 396,47 zł. Następnie obliczamy podstawę opodatkowania: 1982,37 zł (podstawa) - 396,47 zł (KUP) = 1585,9 zł. Tę kwotę zaokrąglamy do pełnych złotych, czyli 1586 zł. Teraz naliczamy zaliczkę na podatek (12% dla pierwszego progu): 12% * 1586 zł = 190,32 zł. Pamiętamy jednak o miesięcznej uldze w zaliczce na podatek w wysokości 300 zł. Ponieważ 190,32 zł jest mniejsze niż 300 zł, Twoja ostateczna zaliczka na podatek dochodowy w tym miesiącu wynosi 0 zł.
Krok 5: Wynik końcowy oto Twoja kwota "na rękę"
Wreszcie, podsumowujemy wszystkie potrącenia. Od kwoty brutto odejmujemy składki ZUS, składkę zdrowotną i zaliczkę na podatek:
2300 zł (brutto) - 317,63 zł (ZUS) - 178,41 zł (zdrowotne) - 0 zł (PIT) = 1803,96 zł netto.
Oto Twoje wynagrodzenie "na rękę" za 100 godzin pracy w standardowym scenariuszu. Jak widzisz, różnica między brutto a netto jest znacząca, ale dzięki kwocie wolnej od podatku, w tym przypadku nie zapłaciłeś PIT-u.
Jakie elementy umowy zlecenia wpływają na Twoje wynagrodzenie?
Poza Twoim statusem osobistym, istnieją jeszcze inne aspekty umowy zlecenia, które mogą mieć wpływ na ostateczną kwotę, jaką otrzymasz. Warto być świadomym tych niuansów, aby w pełni zrozumieć swoje prawa i możliwości.
Koszty uzyskania przychodu: Standardowe 20% vs. podwyższone 50%
Standardowe koszty uzyskania przychodu (KUP) na umowie zleceniu wynoszą 20%. Są one automatycznie uwzględniane w kalkulacji zaliczki na podatek. Istnieje jednak możliwość zastosowania 50% KUP, ale jest to opcja zarezerwowana głównie dla twórców i osób wykonujących działalność artystyczną lub naukową, którzy przenoszą prawa autorskie. To rzadsze w typowych umowach zlecenia i wymaga spełnienia określonych warunków. Jeśli jesteś twórcą, warto sprawdzić, czy kwalifikujesz się do tej ulgi, ponieważ może ona znacząco obniżyć Twój podatek.
Zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego jak to zrobić?
Decyzja o przystąpieniu do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego jest Twoja. Możesz ją podjąć już przy zawieraniu umowy zlecenia, informując o tym zleceniodawcę. Jeśli zmienisz zdanie później, musisz złożyć pisemne zgłoszenie do zleceniodawcy, który ma obowiązek zgłosić Cię do ZUS. Pamiętaj, że ubezpieczenie chorobowe zaczyna działać po upływie tzw. okresu wyczekiwania, który wynosi 90 dni od daty zgłoszenia. Formalne zgłoszenie jest kluczowe, aby móc korzystać z przysługujących świadczeń.
Przeczytaj również: Jak obliczyć L4 na umowie zlecenia? Pełny poradnik ZUS
Znaczenie terminowego wypłacania wynagrodzenia przez zleceniodawcę
Terminowość wypłat wynagrodzenia to podstawowy obowiązek zleceniodawcy. Umowa zlecenie powinna jasno określać termin i sposób wypłaty. W przypadku opóźnień, masz prawo domagać się odsetek za zwłokę. Jeśli problemy z wypłatą się powtarzają, warto najpierw skontaktować się ze zleceniodawcą i spróbować rozwiązać sprawę polubownie. W ostateczności możesz dochodzić swoich praw na drodze sądowej. Pamiętaj, że masz prawo do swojego wynagrodzenia, a zleceniodawca ma obowiązek je wypłacić w ustalonym terminie.
Jak zmaksymalizować zarobki na umowie zleceniu?
Skoro już wiesz, co wpływa na Twoją kwotę netto, czas zastanowić się, jak możesz świadomie zarządzać swoimi finansami, aby jak najwięcej z 23 zł brutto za godzinę (lub wyższej, zgodnej z prawem stawki) trafiło do Twojej kieszeni.
- Wykorzystaj przysługujące Ci ulgi podatkowe: Upewnij się, że korzystasz z ulgi "Zerowy PIT dla młodych", jeśli spełniasz warunki. Pamiętaj o kwocie wolnej od podatku, która znacząco obniża lub całkowicie eliminuje zaliczkę na PIT przy niższych zarobkach. Zawsze warto też sprawdzić inne potencjalne ulgi, które mogą Ci przysługiwać, np. ulga na dziecko czy ulga dla rodzin 4+.
- Świadomie podejmij decyzję o ubezpieczeniu chorobowym: Zastanów się, czy potrzebujesz ochrony, jaką daje ubezpieczenie chorobowe. Jeśli masz inne źródło dochodu lub oszczędności, które pozwolą Ci przetrwać okres choroby, rezygnacja z tej dobrowolnej składki zwiększy Twoją kwotę netto. Jeśli jednak zlecenie to Twoje jedyne źródło utrzymania, a Twoja sytuacja życiowa jest niestabilna, warto rozważyć przystąpienie do niego.
- Pamiętaj o minimalnej stawce godzinowej i swoich prawach: Nie bój się egzekwować swoich praw. Od 2026 roku minimalna stawka godzinowa na umowie zleceniu to 28,10 zł brutto. Jeśli oferowana stawka jest niższa i nie ma ku temu uzasadnionych prawnie wyjątków, masz prawo domagać się wyrównania. Znajomość przepisów to Twoja najlepsza obrona przed nieuczciwymi praktykami.
